به گزارش اول مد، در ویدیوهای ترند «فریتین فیس» یا «چهره فریتینی»، این جمله دست‌به‌دست می‌شود: «شما زشت نیستید، فقط فریتین خون‌تان پایین است!» کاربران تیک‌تاک و اینستاگرام عکس‌های قبل و بعد از درمان کمبود آهن را منتشر می‌کنند و از تغییر رنگ پوست، کاهش تیرگی زیر چشم، بهبود وضعیت مو و بازگشت شادابی چهره می‌گویند. برخی از این ویدیوها میلیون‌ها بار دیده شده‌اند و حتی افراد را به بررسی آزمایش خون و سطح فریتین ترغیب کرده‌اند.
اما پشتوانهٔ علمی این ادعا تا کجاست؟ آیا هر کسی با پوست کدر، حلقه‌های تیره زیر چشم یا موهای شکننده، دچار کمبود آهن است؟ پاسخ متخصصان روشن است: آینه و عکس‌های قبل و بعد جای آزمایش خون را نمی‌گیرند.
نقطهٔ شروع؛ تجربهٔ لوسی ام و فریتین ۱۲
لوسی ام، زن ۳۲ ساله‌ای که با نام کاربری «marvluceskin» در اینستاگرام و تیک‌تاک دربارهٔ ریزش مو محتوا منتشر می‌کند، معتقد است اصطلاح «چهره فریتینی» تغییراتی را که در ظاهر خودش تجربه کرده به‌خوبی توصیف می‌کند. او پس از مدتی خستگی، تپش قلب و ریزش مو، در آزمایش خون متوجه شد سطح فریتین بدنش تنها ۱۲ میکروگرم در لیتر است. به گفتهٔ خودش، در آن دوره پوستش خاکستری به نظر می‌رسید و موهایش شکننده شده بود. لوسی با انتشار تصاویر قبل و بعد از درمان، از تغییر محسوس ظاهرش پس از بهبود ذخایر آهن صحبت می‌کند.
با این حال، تجربهٔ شخصی لوسی را نمی‌توان به همه تعمیم داد. تغییرات ظاهری می‌توانند دلایل متعددی داشته باشند و مقایسهٔ عکس‌های قبل و بعد به‌تنهایی ارتباط میان ظاهر و سطح فریتین را اثبات نمی‌کند. رنگ‌پریدگی ممکن است در افراد مبتلا به کم‌خونی ناشی از فقر آهن دیده شود، اما تیرگی زیر چشم، کدر بودن پوست یا خشکی لب‌ها نشانه‌های اختصاصی کمبود آهن نیستند. هیچ الگوی مشخصی از چهره وجود ندارد که بتوان صرفاً با مشاهدهٔ آن، پایین بودن فریتین را تشخیص داد.
فریتین چیست و چرا به چهره ربط پیدا کرده است
فریتین پروتئینی است که آهن را در بدن ذخیره می‌کند و اندازه‌گیری سطح آن در خون یکی از راه‌های ارزیابی ذخایر آهن بدن است. فریتین با هموگلوبین تفاوت دارد؛ هموگلوبین پروتئین موجود در گلبول‌های قرمز است که اکسیژن را به بافت‌های بدن می‌رساند.
نکتهٔ مهم این است که ذخایر آهن ممکن است پیش از کاهش هموگلوبین تخلیه شوند. بنابراین ممکن است فردی فریتین پایینی داشته باشد، اما هنوز به کم‌خونی مبتلا نشده باشد.
بر اساس راهنمای انجمن گوارش بریتانیا، فریتین کمتر از ۱۵ میکروگرم در لیتر معمولاً نشان‌دهندهٔ تخلیهٔ ذخایر آهن است و مقادیر کمتر از ۳۰ میکروگرم در لیتر نیز اغلب با پایین بودن ذخایر آهن ارتباط دارد. التهاب و برخی بیماری‌ها هم می‌توانند سطح فریتین را به‌طور کاذب بالا ببرند و تفسیر آزمایش را پیچیده کنند.
کمبود آهن چهره را تغییر می‌دهد؛ اما نه آن‌قدر که در شبکه‌های اجتماعی می‌گویند
کمبود آهن تا حدی ظاهر صورت را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما نه به شکلی که در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ می‌شود. کمبود آهن، به‌ویژه وقتی به کم‌خونی منجر شود، می‌تواند باعث رنگ‌پریدگی پوست شود. خستگی، ضعف، ریزش مو، شکنندگی ناخن‌ها و گاهی خشکی پوست یا زخم گوشهٔ لب هم از نشانه‌هایی هستند که در افراد دچار کمبود آهن ممکن است دیده شوند.
اما تیرگی زیر چشم، پوست کدر، لب‌های خشک یا خطوط صورت نشانه‌های اختصاصی کمبود آهن نیستند. کم‌خوابی، استرس، کم‌آبی بدن، تغییرات هورمونی، ژنتیک و مشکلات تغذیه‌ای دیگر هم می‌توانند ظاهر مشابهی ایجاد کنند.
در مقاله‌ای که ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در وب‌سایت «The Conversation» منتشر شد، کلوئی کیسی، پژوهشگر حوزهٔ تغذیه، توضیح می‌دهد که ترند چهرهٔ فریتین یک بخش واقعی دارد: کمبود شدید آهن، به‌خصوص وقتی کم‌خونی ایجاد کند، می‌تواند ظاهر فرد را رنگ‌پریده کند. با این حال، هیچ الگوی مشخص و قابل اعتمادی از چهره وجود ندارد که بتوان با آن پایین بودن فریتین را تشخیص داد.
«هیچ الگوی مشخص و قابل اعتمادی از چهره وجود ندارد که بتوان با آن پایین بودن فریتین را تشخیص داد.» — کلوئی کیسی، پژوهشگر حوزهٔ تغذیه
تشخیص فریتین پایین؛ فقط با آزمایش خون
تشخیص کمبود آهن به آزمایش خون نیاز دارد. پزشک ممکن است با توجه به علائم و شرایط فرد، آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (CBC)، هموگلوبین و فریتین را درخواست کند و در صورت نیاز، شاخص‌های دیگری مانند آهن خون و اشباع ترانسفرین را هم بررسی کند.
خستگی مداوم، ضعف، تنگی نفس، تپش قلب، رنگ‌پریدگی غیرمعمول، ریزش مو و شکنندگی ناخن‌ها از علائمی هستند که در صورت تداوم، ارزش بررسی پزشکی دارند. افرادی که خون‌ریزی قاعدگی شدید دارند، باردارند یا رژیم غذایی محدود دارند نیز ممکن است بیشتر در معرض کمبود آهن باشند.
نکتهٔ مهم‌تر، پیدا کردن علت کمبود آهن است. خون‌ریزی شدید قاعدگی، دریافت ناکافی آهن از غذا، اختلال جذب در دستگاه گوارش و خون‌ریزی گوارشی از دلایل احتمالی آن هستند. بنابراین درمان صرفاً با مصرف مکمل آهن، بدون بررسی علت، همیشه کافی نیست.
خطر مکمل آهن برای زیباتر شدن چهره
یکی از خطرهای این ترند، تبدیل یک موضوع پزشکی به توصیه‌ای برای خرید مکمل آهن است. مصرف آهن بدون اثبات کمبود آن نه‌تنها ضرورتی ندارد، بلکه می‌تواند عوارضی مانند تهوع، درد شکم و یبوست ایجاد کند و در مقادیر بالا به اندام‌های بدن آسیب برساند.
اعداد کلیدی این ترند
- ۱۲ میکروگرم در لیتر: سطح فریتین لوسی ام در آزمایش خون
- ۱۵ میکروگرم در لیتر: آستانه‌ای که بر اساس راهنمای انجمن گوارش بریتانیا معمولاً نشانهٔ تخلیهٔ ذخایر آهن است
- ۳۰ میکروگرم در لیتر: آستانه‌ای که اغلب با پایین بودن ذخایر آهن ارتباط دارد
- ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶: تاریخ انتشار مقالهٔ کلوئی کیسی در The Conversation
آنچه هنوز مشخص نیست
متن ورودی شمار دقیق بازدید ویدیوهای این ترند یا تعداد افرادی را که پس از دیدن آن‌ها آزمایش داده‌اند اعلام نکرده است.
در مجموع، «چهره فریتین» یک تشخیص پزشکی نیست. کمبود آهن می‌تواند بر سلامت عمومی، پوست و مو اثر بگذارد و توجه شبکه‌های اجتماعی به این موضوع شاید افراد بیشتری را به پیگیری علائم خود تشویق کند؛ اما آینه و عکس‌های قبل و بعد جای آزمایش خون را نمی‌گیرند. اگر تغییرات ظاهری با خستگی یا علائم دیگر همراه است، راه درست بررسی علت آن با کمک پزشک است، نه تشخیص‌گذاری بر اساس ویدیوهای تیک‌تاک.
در صورت بارداری، بیماری یا آسیب، پیش از شروع هر رژیم یا مصرف مکمل با پزشک مشورت کنید.
منبع: khabaronline.ir، khabarfoori.com، bartarinha.ir
نه. به گفتهٔ متخصصان، هیچ الگوی مشخص و قابل اعتمادی از چهره وجود ندارد که پایین بودن فریتین را نشان دهد. تشخیص فقط با آزمایش خون ممکن است.
بر اساس راهنمای انجمن گوارش بریتانیا، فریتین کمتر از ۱۵ میکروگرم در لیتر معمولاً نشانهٔ تخلیهٔ ذخایر آهن است و مقادیر کمتر از ۳۰ میکروگرم در لیتر نیز اغلب با پایین بودن ذخایر آهن ارتباط دارد.
مصرف آهن بدون اثبات کمبود آن می‌تواند عوارضی مانند تهوع، درد شکم و یبوست ایجاد کند و در مقادیر بالا به اندام‌های بدن آسیب برساند.
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.